Psychiatra, psychoterapeuta, psycholog – kto jest kim i kto czym się zajmuje?

Psycholog specjalizująca się w psychologii klinicznej osób dorosłych. Swoje doświadczenie zdobywała m.in. w Stowarzyszeniu Polish Psychologists’ Association w Londynie, prowadząc konsultacje dla osób indywidualnych. Obecnie prowadzi Gabinet Wsparcia Psychologicznego w Iławie, do którego zaprasza osoby dorosłe oraz młodzież, oferując również konsultacje on-line. Swoje zamiłowanie do pisania oraz potrzebę promowania zdrowia psychicznego realizuje współpracując z portalem Psychologia w Polsce oraz Gazetą Iławską. Więcej informacji na stronie magdalenakowalska.co.

W życiu każdego z nas przychodzą takie chwile, kiedy my sami lub ktoś z naszych bliskich potrzebuje wsparcia w zakresie zdrowia psychicznego. Dostajemy wtedy złotą radę, aby udać się do specjalisty. Pojawia się pytanie: do którego? Zarówno psychiatrzy, psychoterapeuci i psycholodzy zajmują się przecież teoretycznie tą samą dziedziną. Jednak to, do którego z nich się udamy, zależy od trudności, z jaką mamy do czynienia, ponieważ każdy z nich zajmie się zdrowiem psychicznym od innej strony.

Kim jest psychiatra?

Jak tłumaczy dr Agnieszka Mościcka-Teske z Uniwersytetu SWPS w rozmowie online z Joanną Gutral, “psychiatra to lekarz medycyny, który ukończył specjalizację z psychiatrii. Jego głównym zadaniem jest wspomaganie farmakoterapeutyczne bądź instytucjonalne osoby, która skarży się na problemy w zakresie zdrowia psychicznego. Z tym że mówimy tu o rzeczywistym odstępstwie od standardowego funkcjonowania. Psychiatra dzięki odpowiedniemu dobraniu wsparcia farmakologicznego pomoże w łagodzeniu i niwelowaniu występujących objawów oraz powrocie do dobrego samopoczucia”. Zazwyczaj psychiatrzy proponują równolegle wsparcie psychoterapeutyczne i jeśli sami nie posiadają odpowiednich kwalifikacji w tym obszarze, kierują do psychoterapeuty. Zakres pomocy obejmuje zarówno choroby psychiczne (jak schizofrenia, choroba afektywna jedno- i dwubiegunowa, zespoły otępienne, zaburzenia powstające na tle organicznych zmian w centralnym systemie nerwowym), jak i zaburzenia psychiczne (m.in. zaburzenia depresyjne i lękowe, odżywiania, snu, nawyków i impulsów, czy nadużywania substancji psychoaktywnych). W przypadku danej choroby psychicznej lub wyraźnego zagrożenia życia i zdrowia, lekarz psychiatra może podjąć decyzję o hospitalizacji bez zgody pacjenta. Może również przepisywać recepty i zalecać inne badania dotyczące zdrowia fizycznego, jeśli jest taka konieczność.

Kim jest psychoterapeuta?

Tytuł psychoterapeuty w Polsce może uzyskać osoba, która ukończyła podyplomowe szkolenie psychoterapeutyczne w certyfikowanym ośrodku. Zazwyczaj zostają nimi absolwenci studiów medycznych lub humanistycznych, ale nie tylko. Oprócz szkolenia, warunkiem uzyskania dyplomu jest właściwy staż, superwizja oraz terapia własna. Terapię może prowadzić również osoba będąca w trakcie szkolenia, pod warunkiem stałej superwizji. Najbardziej znane nurty psychoterapeutyczne to terapia poznawczo-behawioralna, psychoanalityczna, psychodynamiczna, systemowa, czy schematów. Istnieje jednak o wiele więcej kierunków, a ich wybór mocno zależy zarówno od preferencji samego terapeuty, jak i trudności, z jakimi chce pracować. Można dokonać także rozróżnienia na terapię krótkoterminową (jak Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach, czy Terapia Akceptacji i Zaangażowania) i długoterminową (m.in. podejście psychoanalityczne i psychodynamiczne). Wiele osób integruje różnie podejścia, aby w jak najefektywniejszy sposób dopasować formę wsparcia. Do psychoterapeuty mogą zgłosić się zarówno osoby z chorobami i zaburzeniami psychicznymi (przy jednoczesnej farmakoterapii i stałym kontakcie z psychiatrą, jeśli jest taka potrzeba), ale także osoby doświadczające rozmaitych kryzysów i wahań emocjonalnych w obliczu trudnych, życiowych doświadczeń. 

Kim jest psycholog?

Psycholog to osoba, która ukończyła studia magisterskie na kierunku psychologia, wraz z otrzymaniem dyplomu. Możemy się do niego udać w sprawie poradnictwa, konsultacji, opinii i diagnozy (np. osobowości, samooceny, funkcjonowania intelektualnego, sposobów radzenia sobie stresem, wypalenia zawodowego, etc.). Na podstawie opisanych objawów może również pomóc w interpretacji danej trudności i jeśli zachodzi taka konieczność, skierować dalej do odpowiedniego specjalisty. Trzeba także zaznaczyć, że zazwyczaj psychologowie wybierają różne pomocowe ścieżki specjalizacyjne oraz kształcenie podyplomowe. Jedni będą pracować wyłącznie z dziećmi i młodzieżą (w poradniach lub placówkach oświatowych i wychowawczych, szkołach i przedszkolach), inni z dorosłymi (w szpitalach, poradniach zdrowia psychicznego, ośrodkach interwencji kryzysowej, zakładach karnych czy takich ośrodkach jak MOPS i DPS). Niekiedy samo wsparcie psychologa jest wystarczające, aby poradzić sobie z daną trudnością, w innych przypadkach podpowie nam, w jakim kierunku powinniśmy się udać.

Każdy z powyższych specjalistów dysponuje wachlarzem wiedzy niezbędnej do właściwego doboru dalszej formy wsparcia. Jeśli nie może wesprzeć nas samodzielnie, zaleci kontakt z odpowiednią osobą. Warto jednak posiadać tę podstawową wiedzę, ponieważ pomoże ona znacznie skrócić czas naszego oczekiwania na tę właściwą pomoc.

Żródło:

Gutral, J., Mościcka-Teske, A. (2019). Zdrowie psychiczne – jak o nie dbać? Pobrane z: https://www.youtube.com/watch?v=Twl_4jUCuRw. (05.04.2020).