Komunikacja z własnym ciałem i badania profilaktyczne

Studentka 6. roku kierunku lekarskiego na Uniwersytecie Medycznym w BIałymstoku, członkini Samorządu Studentów UMB, w latach 2019 – 2021 wiceprzewodnicząca Samorządu Studentów UMB, Koordynatorka województwa Podlaskiego ds. COVID-19, Ambasadorka Strefy Komfortu PSRP, członkini Komisji Wyższego Szkolnictwa Medycznego PSRP.

Zdrowie – czym tak właściwie jest? Według definicji WHO zdrowie to stan pełnego dobrostanu fizycznego, umysłowego i społecznego. Jednak aby nasz organizm funkcjonował prawidłowo, wszystkie te elementy muszą współgrać ze sobą, tworząc równowagę w środowisku wewnętrznym.

Ważnym czynnikiem wpływającym na nasze samopoczucie jest komunikacja z samym sobą. Pewnie nie raz słyszałeś/łaś ten „głos wewnętrzny”, który doradza w najróżniejszych sytuacjach życiowych czy podejmowaniu decyzji. Nasz organizm także wysyła sygnały, gdy dzieje się z nim coś złego. Niektóre możemy zobaczyć gołym okiem na powierzchni naszego ciała, inne odczuwamy wewnętrznie. Niestety w rzeczywistości jest tak, że nie mamy czasu zająć się samym sobą i czasem lekceważmy naturalne sygnały.

Przyjrzyjmy się zatem, które części ciała mogą dostarczać nam informacji o stanie naszego zdrowia.

Oczy – narząd, którego używamy na co dzień, daje nam możliwość obserwowania otaczającego świata. Reagują one także na niekorzystne procesy wewnętrzne.
Stałe zaczerwienienie oczu, utrzymujące się przez dłuższy czas i niebędące alergią, może świadczyć o rozwijającej się cukrzycy. Uwypuklenie gałek ocznych może być objawem choroby Gravesa-Basedowa, czyli nadczynności tarczycy, brązowe punkciki – zaburzenia metabolizmu, a zażółcenie białek – schorzenia wątroby.

Skóra – narząd pokrywający całe ciało, tworzy zewnętrzną warstwę oddzielającą środowisko wewnętrzne i zewnętrzne. Najbardziej powszechnym sygnałem jest uporczywe swędzenie bez wyraźnego powodu dermatologicznego – może ono być objawem groźnych chorób wątroby, nerek lub tarczycy. Łatwe siniaczenie przy delikatnym urazie wiąże się z zaburzeniem krzepnięcia krwi. Niezwykle ważnym i niebezpiecznym objawem jest opuchlizna pojawiająca się szczególnie w dolnych partiach ciała. Przyczyną tego są często kłopoty z funkcjonowaniem serca, jego niewydolnością. Zaczerwienienie skóry twarzy – nadciśnienie tętnicze.

Paznokcie – ewidentna ozdoba naszych dłoni. Należy zwracać uwagę na zmiany ich kształtu czy barwy. Przyczyną wklęsłego paznokcia może być niedokrwistość, natomiast wypukłego – niewydolność krążenia lub choroba płuc. Podłużne bruzdy – zaburzenia trawienia, a kruchość i białe plamki – niedobory witamin.

Język – codziennie używamy go do komunikacji z innymi ludźmi, a może nam też posłużyć do komunikacji z samym sobą. Suchy i pękający może świadczyć o rozwijającej się cukrzycy, siny jest znakiem zaburzenia krzepnięcia, bladoszary informuje nas o niedoborach żelaza, a pokryty czerwonymi plamkami o zaburzeniach w układzie pokarmowym lub niedoborze witamin z grupy B. [1] Jak widzisz język może zmieniać swój kolor nie tylko przy jedzeniu barwiących cukierków.

Oprócz sygnałów widzialnych, są też sygnały które odczuwamy.

Bezsenność i zmęczenie dotyczą wielu osób, często związane są ze zbyt dużą aktywnością w ciągu dnia, ale mogą też oznaczać problemy zdrowotne. Zmęczenie jest objawem niedoborów magnezu, potasu czy witamin z grupy B. Towarzyszą temu zwykle skurcze mięśni. Bezsenność często dotyczy starszych osób, jednak pojawia się w nadczynności tarczycy, nadciśnieniu czy astmie, może się wiązać także z zaburzeniami psychicznymi.

Ból łydek – w części przypadków spowodowane są „zakwasami”, pojawiającymi się po aktywności fizycznej, inną przyczyną jest niedobór magnezu powodujący skurcze. Jeśli do bólu dołącza także opuchlizna i zaczerwienienie należy udać się na pogotowie, bo są to oznaki zakrzepicy żył.

Ból głowy – myślę że każdy z nas doświadczył go w swoim życiu niejednokrotnie. Zwykle bagatelizujemy go lub stosujemy popularne leki dostępne bez recepty, nie zagłębiamy się w diagnostykę i poszukiwanie przyczyny. Chciałabym zwrócić uwagę na ból, którego nie wolno lekceważyć – jeśli pojawia się nagle, towarzyszą mu mdłości i światłowstręt udaj się natychmiast do lekarza! Są to objawy zagrażającego życiu krwawienia podpajęczynówkowego. [2]  Charakterystycznym bólem pojawiającym się coraz częściej w populacji jest migrena. Dotyczy osób w każdym wieku, w 75% u kobiet. Objawia się silnymi nawracającymi bólami głowy, które są jednostronne i pulsujące. Towarzyszą im nudności, wymioty, nadwrażliwość na światło, dźwięki, zapachy, mogą być poprzedzone aurą (zaburzenia widzenia z migającymi plamami, liniami). Choroba ta nie zagraża życiu, jednak jest bardzo uciążliwa. Warto skonsultować się z lekarzem w celu otrzymania leków zmniejszających dolegliwości, gdyż ból migrenowy może trwać nawet do 72h!


Na pewno nie raz słyszałeś o badaniach profilaktycznych. Co to takiego właściwie jest? To zbiór podstawowych badań, które regularnie wykonywane mogą zapobiec wystąpieniu pewnych chorób lub wykryć je na wczesnym etapie rozwoju, kiedy leczenie jest zwykle skuteczniejsze. Należą tutaj: morfologia krwi, OB, poziom cukru we krwi, badanie moczu, cytologia (u kobiet), poziom elektrolitów, lipidogram – powinny być wykonywane raz do roku. Pamiętaj jednak, że wyniki należy skonsultować z lekarzem, który oceni ich prawidłowość i w razie czego będzie mógł pogłębić diagnostykę. Nie zdawaj się na wiadomości podawane w Internecie – w sprawach zdrowia dr Google nie jest dobrym doradcą!

Możesz także sam wprowadzać działania profilaktyczne do swojego życia. Podstawowymi są: aktywność fizyczna (co najmniej pół godziny dziennie), zbilansowana dieta dostarczająca organizmowi niezbędnych składników odżywczych, odstawienie substancji szkodliwych tj. alkohol, nikotyna oraz odpowiednia ilość snu. Mogą one poprawić twój stan zdrowia – spróbuj a sam zobaczysz różnicę!

Organizm może dawać nam pewne sygnały, które mogą świadczyć o rozpoczynających się problemach psychicznych. Depresja jest obecnie w Polsce drugą najbardziej kosztowną chorobą zaraz po chorobach nowotworowych. Zatem jakich objawów nie powinniśmy lekceważyć? 5 głównych sygnałów zgłaszanych przez 90% pacjentów:

  • zmniejszone zadowolenie ze zwykłych zajęć,
  • rozczarowanie sobą,
  • brak nadziei,
  • drażliwość,
  • trudności ze snem.

Jeśli zauważasz, że pojawiają się u Ciebie objawy depresyjne, nie bój się prosić o pomoc!


Jak widzisz, wystarczy być uważnym obserwatorem samego siebie i zauważać zmiany zachodzące w organizmie na co dzień. Nie wymaga to wiedzy specjalistycznej ani medycznego wykształcenia. Pamiętaj, że sam(a) znasz siebie najlepiej i sam(a) odczuwasz, kiedy coś jest nie tak. Nie lekceważ tego a zdrowie psychiczne i fizyczne będzie ci towarzyszyć przez całe życie.