Jak wygląda wizyta u specjalisty?

Jestem studentką Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach i od ponad czterech lat samorządność studencka wypełnia moją codzienność i bez wątpienia angażowanie się w sprawy społeczności akademickiej sprawia mi największą radość. W latach 2020-2021 pełniłam funkcję Przewodniczącej Samorządu Studenckiego. Obecnie jestem członkinią Rady Studentów Parlamentu Studentów RP, ambasadorką wsparcia psychicznego w ramach projektu Strefa Komfortu PSRP oraz Przewodniczącą Komisji Rewizyjnej Forum Uniwersytetów Polskich.

I.

            Decyzja o udaniu się do specjalisty – psychologa często podejmowana jest dopiero w momencie, gdy kompletnie nie potrafimy sobie poradzić z rzeczywistością, która nas otacza. Jednak może warto zapobiegać niż leczyć?

            Nie da się jednoznacznie stwierdzić, kiedy następuje czas, aby pomyśleć o wizycie u specjalisty. Nie istnieją uniwersalne, odpowiednie dla każdego wskaźniki, którymi można się kierować. Każda i każdy z nas w inny sposób radzi sobie z problemami i ma inny poziom wrażliwości. Można jednak wskazać pewne niepokojące, występujące najczęściej objawy, które powinny skłonić nas choćby do rozważenia, czy udać się do psychologa.

            Porada specjalisty może być szczególnie pomocna w sytuacji, gdy czujemy, że nie radzimy sobie z problemami, gdy żyjemy w napięciu, nie mamy energii ani motywacji do działania, odczuwamy permanentne zmęczenie. Jeśli coś nas przerasta i pojawiają się myśli typu ,,nie poradzę sobie z tym”, ,,nie mogę tak dalej”, a wsparcie naszych najbliższych nie jest wystarczające, to czas, żeby poszukać pomocy. Oczywiście nie każdy kryzys musi być rozwiązywany z pomocą specjalisty, jednak należy pamiętać, że czując bezsilność, smutek, duży żal, gniew bądź desperację, wizyta u specjalisty może być początkiem realnych zmian w naszym życiu, które poprawią jego jakość i sprawią, że będziemy spokojniejsi i radośni.

            W opracowaniach dotyczących przedstawianego przeze mnie tematu podejmuje się próby wskazania kilku znaków świadczących o konieczności udania się do specjalisty. Jeśli taka klasyfikacja pomoże choć jednej osobie w podjęciu decyzji, to warto ją przytoczyć. Do takich objawów zaliczane są[1]:

1) odczuwanie poczucie wyobcowania, obojętności i braku zainteresowania światem;

2) problemy ze snem;

3) uczucie niepokoju;

4) zmienność nastrojów;

5) brak zainteresowania czynnościami, które wykonywaliśmy z przyjemnością;

6) niezdolność do pracy z powodu stanu emocjonalnego;

7) każda inna sytuacja, w której czujesz się źle.

         Jak już zdecydowaliśmy się poszukać pomocy, to powinniśmy wiedzieć do kogo się po nią zgłosić. Bardzo często myli się psychologa, (psycho)terapeutę i psychiatrę. Co prawda, zarówno psycholog, psychoterapueta i psychiatra ,mają za zadanie dbać o zdrowie psychiczne swoich pacjentów, jednak do każdego z nich zgłosić się powinniśmy z innych powodów. Do psychologa lub psychoterapuety udamy się, gdy nie potrafimy sami poradzić sobie z problemami, które nas dotykają, mamy problem ze stresem, negatywnymi emocjami, bądź nękają nas problemy ze snem, zły nastrój czy też w przypadku problemów w relacjach z bliskimi osobami. 

            Do psychiatry natomiast powinniśmy się udać, jeśli zostaniemy do niego skierowani przez psychologa, lekarza pierwszego kontaktu lub psychoterapeutę. Powodami, dla których skierowanie takie może być wystawione są pojawiające się myśli samobójcze, permanentny smutek, lęk, brak sił do życia, gdy odczuwamy różne objawy somatyczne, takie jak np.  kołatanie serca, drżenie rąk, a badania u lekarza nie pokazały nieprawidłowości. Innymi powodami może być nadużywanie leków, alkoholu bądź substancji psychoaktywnych.[2]

            Do psychologa powinniśmy więc udać się w pierwszej kolejności, a gdy on uzna, że jest to potrzebne – skieruje nas do kolejnych specjalistów.

            W Internecie znaleźć można ogrom kontaktów do psychologów przyjmujących w każdym mieście. Jeśli jednak chcielibyśmy pójść do kogoś ,,sprawdzonego”, warto zapytać bliskich i znajomych, czy nie znają osoby, która zajmuje się pomocą psychologiczną. Jeśli jednak nie chcemy dzielić się tym z osobami w naszym otoczeniu, dobrym pomysłem może być udanie się do punktu pomocy psychologicznej na uczelni – zobaczmy, czy w gablotkach obok gabinetu nie są wypisane kontakty do specjalistów przyjmujących poza murami uczelni bądź poprośmy o dane specjalistów, którzy mogliby nam pomóc.

            Musimy zdawać sobie sprawę, że wizyta u specjalisty kosztuje, i to często niemało. Na jakie koszty powinniśmy być przygotowani? Ceny pierwszej i kolejnych wizyt u psychologa wahają się między 120 zł, a 160 zł[3]. Nie są to więc małe pieniądze, jednak musimy pamiętać, że zdrowie, także psychiczne, jest bezcenne i trzeba o nie zadbać.

Należy w tym miejscu wspomnieć, że na większości uczelni w Polsce działają punkty wsparcia psychologicznego, w których możemy skorzystać z wizyty u specjalisty całkowicie za darmo. Może warto od tego zacząć? Czasem jedno bądź dwa spotkania wystarczą, żeby ułożyć sobie wszystko w głowie.

II.

            Naturalnym jest, że często boimy się tego, co nieznane. Szukamy wówczas informacji w różnych, czasem bardziej, czasem mniej wiarygodnych miejscach. Najlepiej jednak pytać u źródła, dlatego też zadałam kilka najczęściej pojawiających się pytań specjalistkom – dr Ewie Pragłowskiej oraz prof. Agnieszce Popiel.

            Mam nadzieję, że dzięki temu wszystkie Twoje wątpliwości zostaną rozwiane, a wizyta u specjalisty nie będzie w Twoich oczach tak straszna, jak ją malują.

            Oto pytania, jakie zadałam Paniom ekspertkom oraz odpowiedzi, jakie otrzymałam:

MP: Czy muszę w szczególny sposób przygotować się do wizyty?

Ważne, aby zastanowić się przed spotkaniem:

  1. O co w tej terapii będzie mi chodziło?
  2. Co chciał/a/bym zmienić?
  3. Od jak dawna mam problem?
  4. Co miałoby być celem terapii – czy zmiana niektórych sposobów reagowania albo odczuwanie mniejszej intensywności przykrych emocji? 

Na przykład: „boję się jeździć samochodem – mówi pacjent – a w mojej pracy to konieczne”. Terapeuta zada pacjentowi wiele pytań, które są konieczne, by mógł ustalić czy powodem lęku przed jazdą samochodem jest fobia, lęk uogólniony, a może zespół stresu pourazowego ? Ma to ogromne znaczenie, by terapeuta mógł sformułować hipotezy, dotyczące diagnozy i mechanizmów, które podtrzymują problem pacjenta, co z kolei wpłynie na sposób prowadzenia przez niego terapii. Warto, by pacjent przygotował się trochę do pierwszych sesji – zastanowił nad tym, co chciałby zmienić, jaki byłby jego cel, czyli – odwracając trochę pytanie – po czym poznałby, że terapia pomogła – czyli co zmieniłoby się w jego emocjach, zachowaniach, sposobie myślenia. Ponieważ konceptualizacja w psychoterapii poznawczo-behawioralnej obejmuje wszelkie informacje pomocne w poznaniu mechanizmów podtrzymywania problemu warto, aby pacjent przekazał informacje na temat swojego zdrowia, np. chorób i przyjmowanych leków. Dzięki temu proces diagnozy przebiegnie sprawniej.

MP: Jak będzie wyglądało spotkanie?

Ponieważ zazwyczaj na wizytę u terapeuty zapisujemy się na konkretny dzień i godzinę oraz podając nasze imię i nazwisko – terapeuta zazwyczaj wie kogo się spodziewać. Powinien po upewnieniu się, że właśnie wszedł ten konkretnie umówiony pacjent również przedstawić się z imienia i nazwiska, określić jakie ma kwalifikacje (wykształcenie psycholog/lekarz), podać, czy ma certyfikat – jakiego Towarzystwa czy też kształci się aby go uzyskać, w jakiej modalności terapii pracuje(poznawczo-behawioralna, psychodynamiczna czy inna).

Warto upewnić się, czy dana modalność jest dostateczne udokumentowana w badaniach jako skuteczna.

Psychoterapeuta zapyta, z jakim problemem przychodzi pacjent. Poprosi o informacje, które pomogą dobrze ten problem zrozumieć i wybrać najlepszy sposób pomocy.

MP: Jak wygląda wizyta on-line u psychologa? Czy różni się znacząco od wizyty stacjonarnej?

W większości sytuacji psychoterapia, która odbywa się on-line, poza użyciem komunikatora nie różni się od tradycyjnej sesji. Odbywa się online, bo taka jest konieczność, gdy spotkania w realu nie są możliwe, choćby z powodu odległości lub ograniczeń spowodowanych pandemią. Sesja terapeutyczna przebiega niemal identycznie jak zazwyczaj, tyle, że obie strony znajdują się przed ekranami komputera, tabletu czy, co zdecydowanie mniej komfortowe – telefonu.

Dla terapeuty pierwsza sesja on-line jest trudniejsza niż ta w realu, bo terapeuta dużo dowiaduje się obserwując pacjenta przed i podczas sesji. Patrząc, jak pacjent wchodzi do gabinetu, jak siada, jak się wita. Emocje powodują, że pocimy się, czerwienimy. Ale też możemy być zaniedbani z powodu depresji czy nieradzenia sobie z życiem – to informacje, których psychoterapeuci (i psychiatrzy) są w znacznym stopniu pozbawieni, rozmawiając online.

Dlatego jedna sesja dla terapeuty to może być za mało, żeby postawić diagnozę, uznać czy terapia on-line wystarczy?

W wielu problemach i zaburzeniach, np. napadach paniki zazwyczaj tak, ale już w masywnych problemach osobowościowych czy schizofrenii to za mało. Ważną kwestią jest bezpieczeństwo pacjenta – w gabinecie terapeuta ma możliwość natychmiastowej interwencji – oddalony o setki kilometrów musi wziąć pod uwagę wszelkie stany, w których zdrowie lub życie pacjenta może być zagrożone.

MP: O co może zapytać mnie psycholog na pierwszej wizycie?

O wszystko co opisane w pytaniu pierwszym, dlatego sugerujemy zastanowienie się nad tymi pytaniami wcześniej. Jeśli pacjent był kiedyś u psychiatry, to jakie brał leki. Nie: „to były, takie żółte tabletki”, ale by znał ich nazwę.

MP: Czy są sposoby na pozbycie się obaw przed pierwszą wizytą?

Warto pomyśleć o tym, że podczas wizyty nie może stać się nic wbrew mojej woli. Mam prawo o wszystko pytać i wyrazić własne zdanie lub wątpliwości, a w ostateczności pożegnać się  i wyjść (to raczej teoretyczny przebieg sytuacji). Terapeuta nie ma mocy czytania w myślach, więc to, co będę mówić i jak obszernych udzielać informacji jest pod moją kontrolą. Mówienie o problemie -w tym dotyczącym sfery intymnej nie jest powodem do wstydu czy poczucia gorszości. Wielu ludzi ma problemy. To, że dokuczają mi lęki lub depresja, nie jest moją winą ani dowodem na to, że jestem gorszy.

Terapeutę obowiązuje zasada poufności, której naruszenie ma swoje konsekwencje prawne.


MP: Jak długo trwa wizyta u psychologa?

Zazwyczaj pierwsze spotkanie diagnostyczne to 50-60 minut (wtedy, gdy na diagnozę rezerwujemy 2, maksymalnie 3 spotkania). Są psycholodzy, którzy preferują pierwsze spotkanie trwające dłużej.

Istnieją także krótkie formy, jak np. dyżury terapeutyczne w Klinice Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej Uniwersytetu SWPS, gdzie spotkanie trwa 30 minut, specjalista na tej podstawie może stwierdzić, czy wskazane jest dalsze postępowanie, czy też sytuacja nie wymaga diagnozy i terapii.


MP: Czy psycholog potraktuje moje obawy poważnie?

Z pewnością tak, jeśli miał/a/bym co do tego wątpliwości należy o tym otwarcie powiedzieć psychologowi/psychoterapeucie.


MP: Czy psycholog może powiedzieć komuś o moich tajemnicach?

Psychologa, podobnie jak lekarza obowiązuje tajemnica zawodowa, która oznacza że wszelkie informacje są poufne, również informacja o tym czy w ogóle pacjent był u psychologa. Wyjątek stanowi stan zagrożenia życia pacjenta kiedy psycholog/lekarz/terapeuta ratując życie pacjenta lub zdrowie lub życie innych osób jest zobowiązany do działania określonego przez ustawę o ochronie zdrowia psychicznego. Są to jednak sytuacje niezwykle rzadkie.

MP: Jakie są zalety wizyty online u psychologa?

Zalety wizyty online to ekonomia czasu, którego nie tracimy na dojazd i szukanie miejsca do zaparkowania.

Dostępność specjalisty niezależnie od miejsca zamieszkania, praktycznie w całej Polsce, a dla osób mieszkających za granicą to również możliwość terapii w swoim ojczystym języku.

MP: Czy pomoc psychologa online jest skuteczna?

Jest wiele badań dotyczących skuteczności terapii poznawczo-behawioralnej, także prowadzonej on-line. Samo medium rozmowy nie zmienia jej istoty – wspólnego zastanawiania się z pacjentem, jakie sposoby myślenia, które wyuczone zachowania, nawyki przyczyniają się do podtrzymywania problemu, z którym mierzy się pacjent i zaplanowania sposobów ich zmiany.

MP: Ile trwa terapia?

Terapia poznawczo-behawioralna ma opracowane procedury, protokoły postępowania w wypadku leczenia: depresji, zaburzeń lękowych i potraumatycznych, napadów paniki, fobii społecznych itp. u dorosłych, dzieci i młodzieży Zazwyczaj cały cykl terapii to kilkanaście spotkań. A więc około trzech – czterech miesięcy pracy. W innych zaburzeniach czy problemach wiadomo, że oczekiwany czas terapii będzie znacznie dłuższy, na przykład około dwóch lat w zaburzeniu osobowości z pogranicza czy schizofrenii. W jeszcze innych nie ma dotychczas ściśle określonych procedur postępowania terapeutycznego, dlatego terapeuta musi dokonać konceptualizacji, czyli nie tylko nazwać problem, ale także ustalić, co go podtrzymuje, sposób postępowania. Tak dzieje się na przykład, kiedy pacjent mówi, że: „czuję się samotny”. Terapeuta musi wtedy ustalić, czy to poczucie samotność jest wynikiem przekonania, że pacjent nie jest wart miłości, czy że na świecie nie ma w ogóle miejsca na miłość? To ważne, jakie przekonania pacjenta stoją za tym poczuciem, bo w zależności od tego terapeuta dobierze procedurę terapeutyczną. Mówimy o samotności, bo też WHO wpisało ją na listę problemów z którymi mierzyć się będzie coraz większa liczba ludzi.

MP: Kiedy powinienem/powinnam zrezygnować (kiedy terapię można uznać za zakończoną)?

Terapięnależyzakończyć, gdy zostałzrealizowany cel.Czasami,kiedy zbliżamysię do końca terapii, zaczynamy spotykać się coraz rzadziej po to, żeby pacjent mógł lepiej ocenić, czy będzie umiał radzić sobie sam. Na ostatnich sesjach robimy podsumowanie. Niektórzy pacjenci wychodzą z nagraniem, inni ze spisanymi najważniejszymi wnioskami z terapii i wskazówkami, co robić na wypadek pogorszenia.

Zdarzają się sytuacje gdy terapia ma z góry określony czas np. 10-12 spotkań z powodów finansowych. Wtedy koniec jest określony i tym bardziej warto to wykorzystać, wtedy szczególnie ważne jest ustalenie wspólnie z terapeutą celu tych spotkań i sposobu oceny, czy ten czas był wystarczający.

Zmiana terapeuty jest zawsze trudna. Ważne zatem przed terapią sprawdzenie, czy wybrana osoba ma certyfikat psychoterapeuty? Jakie ma wykształcenie? I czy ma doświadczenie w terapii dolegliwości pacjenta? Czy posługuje się metodami psychoterapii, o których skuteczności wiadomo i czy jest w stanie określić, choćby orientacyjnie, czas trwania terapii i koszty. Uzyskanie odpowiedzi na te pytania to prawo każdego pacjenta i warto, żeby pacjenci z tego prawa korzystali. 

Warto również dodać, że pierwsze wrażenie ani sympatia do terapeuty nie przekłada się na skuteczność. Od strony pacjenta skuteczność ta zależy od ciężkości zaburzenia, przewlekłości i od zaangażowania w pracę między sesjami zaleconą przez terapeutę.

III.

            Udanie się na wizytę do specjalisty nie jest powodem do wstydu – to dojrzała decyzja, która poprawi jakość naszego życia i pozwoli normalnie funkcjonować. Nie bójmy się prosić o pomoc i reagujmy, zanim będzie za późno!


[1]     Kiedy iść do psychologa lub psychiatry? – SUPER-ego (superego.com.pl)

[2]     Kiedy do psychologa, a kiedy do psychiatry? | Zdrowie Radio ZET

[3]     https://kb.pl/cenniki/wizyta-u-psychologa-_med/

Skip to content