Wpływ snu na zdrowie psychiczne

Jestem studentką Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach i od ponad czterech lat samorządność studencka wypełnia moją codzienność i bez wątpienia angażowanie się w sprawy społeczności akademickiej sprawia mi największą radość. W latach 2020-2021 pełniłam funkcję Przewodniczącej Samorządu Studenckiego. Obecnie jestem członkinią Rady Studentów Parlamentu Studentów RP, ambasadorką wsparcia psychicznego w ramach projektu Strefa Komfortu PSRP oraz Przewodniczącą Komisji Rewizyjnej Forum Uniwersytetów Polskich.

I.

Zgodnie z definicją zawartą w Słowniku Języka Polskiego sen jest to naturalny stan umożliwiający organizmowi wypoczynek, polegający na obniżeniu wrażliwości na bodźce, spowolnieniu funkcji fizjologicznych oraz czasowym zaniku świadomości.[1]

Zdrowy sen jest jedną z podstawowych rzeczy, które zapewniają nam zdrowie psychiczne, a jego zakłócenia  lub całkowity brak mogą powodować poważne zaburzenia emocjonalne i w konsekwencji problemy psychiczne.[2] National Sleep Fundation wskazuje, że zdrowy dorosły człowiek potrzebuje od 7 do 9 godzin snu na dobę.[3] Warto jednak nadmienić, że dla każdej osoby wystarczająca długość snu jest sprawą indywidualną, na którą wpływa: wiek, płeć, rytm okołodobowy, a także czynniki genetyczne.

II.

Temat zaburzeń snu znany jest ludzkości od dawna. W 1975 roku w Stanach Zjednoczonych powstało Zrzeszenie Ośrodków Zaburzeń Snu, które to w 1979 roku opublikowało listę form zaburzeń snu, zaliczając do nich:

• zaburzenia zapoczątkowania i utrzymania snu – insomnia,

• nadmierna senność – hipersomnia,

• zaburzenia rytmu snu i czuwania – dyssomnia,

• dysfunkcje towarzyszące snowi i budzeniu – parasomnie.[4]

Najczęściej występującym zaburzeniem snu, o charakterze przejściowym bądź przewlekłym, dotykającym ok. 6% populacji dorosłych osób,[5] jest bezsenność. Często definiuje się ją jako trudności w zasypianiu, sen, który nie przynosi wypoczynku, ale także przebudzenia w trakcie nocy, senność w ciągu nocy oraz zbyt wczesne budzenie się.

W jaki sposób rozpoznać, że my sami bądź osoba w naszym otoczeniu boryka się z zaburzeniami snu? Pierwsze, co możemy zauważyć, to wahania nastroju – niedobór snu wpływa na nasz stan emocjonalny i obniża odporność. Kolejnym niepokojącym objawem może być brak motywacji oraz trudności w wykonywaniu zadań, które wymagają od nas planowania.  Alarmujące powinny być także zaburzenia widzenia, problemy z koordynacją,  drżenie rąk, czy też nadwrażliwość na ból.[6]

Należy mieć na względzie, że czynnikami, które powodują większą podatność na takie zaburzenia są m.in. używki (alkohol, kofeina, leki), czy też zły stan zdrowia. Niezwykle istotnym jest, że czynnikiem wpływającym na wystąpienie zaburzeń snu są problemy psychiczne. Potwierdzeniem może być fakt, iż u 80% osób chorych na depresję diagnozuje się zaburzenia snu.[7]

III.

W jaki sposób nasze zdrowie psychiczne jest powiązane ze snem? Przede wszystkim dzięki zdrowemu snu poziom naszej energii życiowej jest na odpowiednim poziomie, a samopoczucie, czujność i kreatywność dzięki odpowiedniej ilości snu pozwalają nam poprawnie funkcjonować i radzić sobie ze stresem, który pojawia się każdego dnia. W przypadku, gdy nie śpimy odpowiednio dużo, szwankują funkcje poznawcze, jesteśmy rozdrażnieni, a także myślimy mniej logicznie, co negatywnie wpływa na umysł, a także dokonywane przez nas osądy i podejmowane decyzje.[8] Co więcej, występowanie zaburzeń snu sprawia, że jesteśmy bardziej podatni na zapadanie w choroby, takie jak m.in.:

  • depresja,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • cukrzyca,
  • otyłość.[9]

W świecie, w którym każdego dnia jesteśmy wystawiani na bodźce, żyjemy w dużym tempie i nieustającym stresie, niezwykle istotne jest, aby zachować odpowiednią higienę snu, która jest częścią higieny psychicznej. Dbając o zdrowy, odpowiednio długi sen zwiększa się nasza odporność psychiczna, co sprawia, że jesteśmy mniej podatni na choroby psychiczne.[10]

IV.

Jak radzić sobie z zaburzeniami snu, a tym samym zapewnić sobie zdrowie psychiczne?

Osoby borykające się z tym problemem stosują różnorakie metody, jednak jeśli nie jesteśmy już w stanie poradzić sobie sami, powinniśmy udać się do specjalisty. Skuteczną metodą w walce z zaburzeniami snu jest terapia poznawczo-behawioralna.[11]

Terapia ta łączy w sobie techniki behawioralne oraz poznawcze. Do technik behawioralnych zalicza się wdrożenie zasad higieny snu, kontrola bodźców (naprowadzenie pacjenta na to, aby kojarzył łóżko ze snem i regeneracją), ograniczanie snu, a dokładniej czasu, który spędzany jest w łóżku oraz techniki relaksacyjne, mające na celu obniżenie napięcia i w konsekwencji ułatwienie zasypiania.[12]

Do technik poznawczych natomiast należą psychoedukacja na temat snu i bezsenności (tj. poznanie fizjologii snu, sposobów jego regulacji), a także rozpoznawanie i zmiana schematów poznawczych w kontekście bezsenności.[13]

V.

            Zaburzenia snu, jako mające istotny wpływ na nasze zdrowie psychiczne, a w konsekwencji na funkcjonowanie każdego dnia, nie mogą być lekceważone. Gdy zauważymy  u siebie, bądź kogoś bliskiego niepokojące objawy mogące świadczyć o problemach ze snem, należy podjąć próbę walki z problemem, a gdy ona nie przyniesie rezultatów – udać się do specjalisty. To żaden wstyd, a z pewnością pozytywnie wpłynie na jakość naszego życia!


[1]     https://sjp.pwn.pl/slowniki/Sen.html

[2]     Zob. O. Krajewska, K. Skrypnik, M. Kręgielska-Narożna, J. Suliburska, P. Bogdański Wpływ długości i jakości snu na parametry antropometryczne, metaboliczne i ogólny stan zdrowia fizycznego i psychicznego

[3]     Zob. https://www.sleepfoundation.org/how-sleep-works/how-much-sleep-do-we-really-need

[4]     http://www.sztukaleczenia.pl/pub/2014/3-4/sztuka_leczenia_35-43.pdf

[5]     https://www.superego.com.pl/jak-prawidlowy-sen-wplywa-na-zdrowie-i-samopoczucie/

[6]     Zob. A. Kapała Zaburzenia snu w kontekście przemian cywilizacyjnych

[7]     Zob. O. Krajewska, K. Skrypnik, M. Kręgielska-Narożna, J. Suliburska, P. Bogdański Wpływ długości i jakości snu na parametry antropometryczne, metaboliczne i ogólny stan zdrowia fizycznego i psychicznego

[8]     Zob. https://www.patrycjagac.pl/artykul/profilaktyka-zdrowia-psychicznego/sen

[9]     https://terapiabezsennosci.pl/wplyw-braku-snu-na-organizm-czlowieka/

[10]   Zob. https://www.patrycjagac.pl/artykul/profilaktyka-zdrowia-psychicznego/sen

[11]   Zob. https://www.superego.com.pl/jak-prawidlowy-sen-wplywa-na-zdrowie-i-samopoczucie/

[12]   Zob. https://www.centrumdobrejterapii.pl/materialy/terapia-poznawczo-behawioralna-cbt-w-leczeniu-bezsennosci/

[13]   Zob. https://www.centrumdobrejterapii.pl/materialy/terapia-poznawczo-behawioralna-cbt-w-leczeniu-bezsennosci/

Skip to content