Wpływ zaburzeń hormonów na nasze zdrowie

Studentka 4 roku Budownictwa oraz 1 roku Inżynierii Środowiska na Politechnice Krakowskiej.Senator studencki w Senacie PK, przewodnicząca Komisji Promocji i Mediów Samorządu Studenckiego Politechniki Krakowskiej, członek Rady Dialogu z Młodym Pokoleniem II kadencji. Prywatnie kierowca z zamiłowania, niespełniona artystka oraz aktorka występująca na deskach amatorskiego teatru. Nie wychodzi z domu bez kubka gorącej zielonej herbaty oraz szpilek.

Czym są hormony?

Hormony są związkami chemicznymi produkowanymi przez gruczoły lub tkanki układu hormonalnego. Są one nośnikiem informacji między różnymi tkankami i narzadami organizmu ludzkiego. Ich działanie zależy od miejsca docelowego i może polegać na pobudzeniu lub ograniczeniu funkcjonowania danego narządu. . Odgrywają znaczącą rolę w naszym organizmie, ponieważ regulują czynności oraz modyfikują tkanki, zarówno te znajdujące się w pobliżu ich wydzielania jak i odległe. . Decydują o naszym zdrowiu, nastroju i wyglądzie. Mogą powodować huśtawki nastrojów, złe samopoczucie, a nawet problemy z płodnością. 

Dobrze działający układ hormonalny zapewnia nam komfort życia i homeostazę. Odpowiada za wiele podstawowych funkcji, koordynuje pracę wszystkich układów naszego organizmu. W szczególności odpowiada za:

  • nieustanną koordynację procesów biochemicznych;
  • utrzymanie określonego środowiska wewnętrznego;
  • regulowanie gospodarki wodnej, elektrolitowej, ciśnienia osmotycznego;
  • regulowanie procesów trawienia i metabolizm;
  • przewodzenie bodźców nerwowych i komunikację między narządami;
  • regulowanie procesów wzrostu;
  • różnicowanie się narządów;
  • kontrolowanie procesów związanych z funkcjami rozrodczymi, a w tym wydzielanie mleka czy nawet wywoływanie instynktu macierzyńskiego.

Jeśli układ pracuje prawidłowo to w naszym organizmie panuje równowaga – homeostaza. W przypadku zaburzenia wydzielania oraz funkcjonowania poszczególnych hormonów dochodzi do zakłóceń tej równowagi, Konsekwencją takich zaburzeń są choroby endokrynologiczne.

Przyczyny zaburzeń hormonalnych

Zaburzenia hormonalne mogą wynikać m.in.: z uwarunkowania genetycznego lub stylu życiadanej osoby. Każdy z nas może być posiadaczem predyspozycji genetycznych, które wpływają na wystąpienie bądź podatność na konkretne stany chorobowe, np. zaburzenia tarczycy. Mogą mieć one związek z prowadzonym przez nas stylem życia, a zwłaszcza z nawykami żywieniowymi. Dieta, której towarzyszą fast foody, przetworzona żywność z nadmiarem soli, duża ilość alkoholu oraz innych używek, ma znaczący wpływ na metabolizm, który bezpośrednio jest związany z gospodarką hormonalną. Do innych przyczyn wystąpienia zaburzeń funkcjonowania układu wewnątrzwydzielniczego można zaliczyć nowotwory, urazy, choroby układowe  czy też udary.

Objawy zaburzeń hormonalnych

O nierównowadze hormonalnej możemy mówić w chwili, gdy w naszym krwioobiegu krąży za mało,za dużo hormonów lub upośledzenia działania narządu, będącego odbiorcą informacji niesionej przez hormony. Nawet niewielka nierównowaga może powodować bardzo poważne problemy ze zdrowiem. Hormony regulują metabolizm, apetyt, tętno, dobowy rytm organizmu, fazy snu, cykle reprodukcyjne, funkcje seksualne, ogólny wzrost i rozwój, nastrój oraz stres, a również temperaturę ciała.
Zaburzenia gospodarki hormonalnej mogą dawać wiele uciążliwych dolegliwości. Rozregulowanie jej objawia się, m.in. wahaniami wagi, nadmiernym owłosieniem, huśtawką nastrojów, zmianami skórnymi oraz spadkiem libido.

Przybieranie na wadze zazwyczaj związane jest z niedoczynnością tarczycy, bądź zaburzeniem w wydzielaniu insuliny. Hormony, za które odpowiedzialna jest tarczyca, mają ogromny wpływ na przemianę materii. Ich niedobór skutkuje zwolnieniem tempa tej przemiany, czyli przybywa dodatkowych kilogramów. Za insulinę natomiast odpowiada trzustka. Jeśli mówimy o zaburzeniach hormonalnych związanych z pracą trzustki to mówimy o problemie utrzymania cukru na prawidłowym poziomie w organizmie. Nadmiar insuliny generuje trudności ze spalaniem tłuszczu oraz wywołuje napady głodu, których konsekwencją jest zwiększenie masy ciała.

Zaburzenia funkcjonowania hormonów płciowych, wydzielanych przez jajniki u kobiet oraz jądra u mężczyzn, przy udziale przysadki oraz nadnerczy, są odpowiedzialne za pojawianiem się nadmiernego owłosienia, zwanego hirsutyzmem, które jest niezwykle kłopotliwe, zwłaszcza u kobiet. Również spadek libido związany jest z nieprawidłowym funkcjonowaniem hormonów płciowych. Podwyższone stężenie prolaktyny u mężczyzn powoduje obniżenie stężenia testosteronu. U kobiet odpowiedzialna za to jest głównie prolaktyna, która wydziela się naturalnie po porodzie. Obniżony popęd seksualny występuje również przy niedoczynności tarczycy czy przewlekłym zapaleniu tarczycy – chorobie Hashimoto. 

Wahania nastrojów to bezsprzecznie jeden z najczęstszych objawów towarzysząca problemom z gospodarką hormonalną. Wpływ na nasze samopoczucie, a w dużej mierze na humor, mają hormony tarczycy oraz płciowe, jak estrogen i progesteron. Nadmiar prolaktyny również może objawiać się wzbudzoną drażliwością, nerwowością czy łatwym wpadniem w złość. 

Gdy poziom prolaktyny jest podwyższony, co może wynikać z nadmiernego stresu, może dojść do występowania zmian skórnych – zmian trądzikowych na twarzy, dekolcie, czy górnej części pleców. Nieprawidłowy poziom estrogenów w organizmie może z kolei powodować plamy skórne i przebarwienia. Nadmiar androgenów, męskich hormonów płciowych, przyczynia się  do zwiększonej produkcji łoju, który zalega w porach skóry.

Zaburzenia tarczycy a stany depresyjne

Gruczoł tarczycy to część układu hormonalnego, który odpowiada za kontrolę metabolizmu, wpływa na utratę lub przyrost masy ciała. Tarczyca oddziałuje na temperaturę ciała, szybkość bicia serca czy cykl menstruacyjny u kobiet. Hormony, które wytwarza, mają zazwyczaj duży wpływ na układ nerwowy oraz równowagę emocjonalną i zaburzenia poznawcze. Według naukowców to właśnie choroby tarczycy są najczęstszymi somatycznymi przyczynami pojawienia się depresji.Niedoczynność tarczycy występuje w chwili, gdy gruczoł nie jest w stanie wyprodukować wystarczającej ilości hormonów. W przeciwieństwie do nadczynności,niedoczynność tarczycy powoduje stany depresyjne, co związane jest z m.in zwolnieniem tempa metabolizmu.

Niedobór hormonów tarczycy może powodować zaburzenia nastroju, wywołując:

  • depresję,
  • lęk,
  • drażliwość,
  • zaburzenia koncentracji,
  • bezsenność,
  • reakcje emocjonalne, nieadekwatne do siły bodźca.

Pomimo podobieństwa objawów, choroby tarczycowe mogą występować również wraz z zaburzeniami psychicznymi.Obserwując u siebie długotrwałe i znaczne pogorszenie nastroju, należy niezwłocznie przeprowadzić badania poziomu hormonu przysadki mózgowej, co pozwoli określić, czy depresja jest spowodowana nieprawidłową pracą tarczycy, czy czynnikami psychicznymi.

Jak zapobiegać zaburzeniom hormonalnym?

Profilaktyka zaburzeń hormonalnych to przede wszystkim odpowiednia dieta, zdrowy styl życia oraz wypracowanie skutecznych technik, które będą minimalizować wpływ stresu na nasz organizm. Warto pamiętać również o suplementacji. Przy zaburzeniach hormonalnych warto wystrzegać się węglowodanach prostych, jak:

  • biała mąka,
  • cukier,
  • napoje gazowane,
  • słodycze.

Dieta, która obfituje w takie produkty, może powodować zaburzenia insuliny oraz leptyny. Oba te hormony mają znaczący wpływ na płodność oraz przybieranie na wadze. Udowodniono również, że dieta charakteryzująca się wysoką zawartością tłuszczu może odpowiadać za zaburzenia produkcji estrogenu. Te negatywne skutki wykazuje dieta bogata w tłuszcze trans oraz nasycone, takie jak:

  • przetworzone słodycze,
  • słone przekąski,
  • czerwone mięso,
  • margaryny.

Dieta osób, które zmagają się z zaburzeniami hormonalnymi, powinna być pełnowartościowa i odpowiednio zbilansowana . Dobrze, gdy obecne w niej są źródła węglowodanów złożonych oraz błonnika.To właśnie w taki sposób dostarczamy naszemu organizmowi odpowiednie ilości witaminy z grupy B, magnezu, selenu i cynku, które mają właściwości antyoksydacyjne i usprawniają funkcjonowanie gospodarki hormonalnej. Nie można zapominać również, że bardzo ważnym elementem codziennej diety przy problemach hormonalnych jest odpowiednia ilość owoców i warzyw, które są bogate w błonnik i regulują mikroflorę jelitową oraz redukują insulinooporność.

Warto pamiętać o tym, że przy jakimkolwiek podejrzeniu o problemach w funkcjonowaniu układu hormonalnego oprócz wizyty u psychologa warto zasięgnąć rady u lekarza specjalisty endokrynologii. Przy podejrzeniu danych jednostek chorobowych skieruje nas na badania i postawi diagnozę oraz zgodnie z sytuacją pacjenta wdroży odpowiednie leczenie.

Źródła:

Skip to content