Sen – dlaczego jest tak istotny w naszym życiu

Studentka 6. roku kierunku lekarskiego na Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku, członkini Samorządu Studentów UMB, w latach 2019 – 2021 wiceprzewodnicząca Samorządu Studentów UMB, Koordynatorka województwa Podlaskiego ds. COVID-19, Ambasadorka Strefy Komfortu PSRP, członkini Komisji Wyższego Szkolnictwa Medycznego PSRP. Prywatnie osoba aktywna, lubiąca sport, trenuje siatkówkę w drużynie akademickiej, ale także ceniąca sobie spokój i wypoczynek z dobrą książką.

Zdrowy sen jest ważnym elementem dbania o zdrowie fizyczne i psychiczne. Wpływa na stan całego organizmu, zapewnia regenerację i prawidłowe funkcjonowanie wielu układów, poprawia stan skóry. 

Składa się z kilku faz: 

  • Faza NREM (ang. Non Rapid Eyes Movement – bez szybkiego ruchu gałek ocznych) – to spokojny i głęboki sen, kiedy zmniejsza się częstotliwość fal mózgowych. Mózg stopniowo wycisza się, by wejść w stan głębokiego relaksu i niemal całkowitego wyłączenia aktywności. To faza, w której komórki mózgowe intensywnie regenerują się.
  • Faza REM (ang. Rapid Eyes Movement – faza szybkiego ruchu gałek ocznych) – to tzw. sen aktywny, podczas którego mogą pojawić się marzenia senne. To w tym etapie dochodzi do odbudowy neuroprzekaźników i utrwalenia informacji zgromadzonych w ciągu dnia.

Podczas odpoczynku należy przejść przez nie wszystkie, aby był efektywny. Każdy cykl snu, trwający średnio około 80-120 minut, składa się w różnych proporcjach z obu etapów NREM i REM. Dla pełnego wyspania potrzebujemy 4-6 cykli snu, w zależności od ich długości i uwarunkowań genetycznych.

Bezsenność

O bezsenności możemy mówić, kiedy pojawiają się objawy takie jak: 

  • trudności w zasypianiu, 
  • trudności w utrzymaniu snu, 
  • zbyt wczesne budzenie się 
  • sen o złej jakości, który nie daje wypoczynku.

Są one powodem gorszego samopoczucia lub zaburzają codzienne funkcjonowanie. W przypadku bezsenności powinny występować 3x w tygodniu lub częściej przez co najmniej jeden miesiąc. 

Bezsenność przygodna (do kilku dni) i bezsenność krótkotrwała (do 4 tygodni)  – spowodowane są reakcją na stres lub zmianą trybu życia, ale także chorobami somatycznymi. 

Bezsenność przewlekła, (powyżej 4 tygodni) – związana z zaburzeniami psychicznymi, przewlekłymi chorobami somatycznymi oraz uzależnieniami.

Skutki bezsenności 

Zmęczenie lub senność w ciągu dnia, brak energii, pogorszenie koncentracji uwagi i pamięci, spadek motywacji do działania, drażliwość, gorszy nastrój. Wzrasta ryzyko wystąpienia różnych chorób, m.in.: depresji czy innych zaburzeń emocjonalnych, chorób układu krążenia, nadciśnienia tętniczego, zaburzeń hormonalnych, cukrzycy, otyłości. Osoby takie mają gorszą wydajność i są bardziej narażone na popełnianie błędów w pracy. 

Nadmierna senność (hipersomnia)

Za zbyt długi czas snu uznaje się czas przekraczający 10 godzin. Spanie mniej niż 8h na dobę jest najczęstszą przyczyną nadmiernej senności w ciągu dnia. Na początku więc musimy wykluczyć niedobór snu. Jeśli to nie pomoże, należy udać się do specjalisty (lekarza rodzinnego, neurologa lub psychiatry) w celu pogłębienia diagnostyki w kierunku hipersomnii, gdyż może być ona objawem chorób przewlekłych takich jak:

  • niedoczynność tarczycy,
  • cukrzyca,
  • obturacyjny bezdech senny,
  • zaburzenia na tle psychicznym,
  • przewlekła niewydolność serca,
  • zespół przewlekłego zmęczenia.

Zaniepokoić nas powinny napady senności, które pojawiają się w trakcie rozmowy, podczas ważnego, emocjonującego wydarzenia, na przykład w trakcie egzaminu czy ważnego spotkania służbowego. Osobie cierpiącej na hipersomnię bardzo trudno utrzymać czuwanie w ciągu dnia, zapada w sen podczas zwykłych czynności.

Skutkiem nadmiernej senności mogą być poranne bóle głowy, zaburzenia pamięci i nastroju oraz trudności z koncentracją uwagi.

Należy pamiętać, że zarówno bezsenność jak i nadmierna senność mogą być objawami chorobowymi i nie należy ich bagatelizować. Jeśli cokolwiek cię zaniepokoi, nie bój się pójść po poradę do lekarza. Przede wszystkim jednak zadbaj o higienę swojego snu:

  • śpij na wygodnym łóżku i poduszce w zaciemnionym pomieszczeniu; 
  • utrzymuj temperaturę w sypialni około 20°C i wywietrz pomieszczenie przed snem; 
  • zadbaj o ciszę otoczenia; 
  • idź spać, kiedy poczujesz się senny;
  • kładź się spać o stałej porze; 
  • dbaj o aktywność fizyczną, minimum 30 min dziennie;
  • ostatni posiłek zjedz 2-3h przed snem; 
  • unikaj intensywnej pracy umysłowej 3-4h przed snem – postaw na relaks;
  • wieczorem stosuj delikatne, rozproszone światło lamp, ogranicz korzystanie z komputera, telewizora czy smartfona – niebieskie światło pobudza mózg do działania.

Dowiedz się więcej:

https://apteka.sloneczna24.pl/artykuly/sen-jak-wplywa-na-codzienne-funkcjonowanie-i-dlaczego-jest-potrzebny.html

https://www.medistore.com.pl/sen-dlaczego-jest-tak-wazny

https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/bezsennosc/70349,bezsennosc

https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/bezsennosc/71407,hipersomnie-nadmierna-sennosc

https://terapiabezsennosci.pl/wplyw-braku-snu-na-organizm-czlowieka/

https://diag.pl/pacjent/artykuly/nadmierna-sennosc-i-zmeczenie-co-moze-byc-przyczyna-niezbedne-badania/

Skip to content