Jak nie odkładać wszystkiego na później – o prokrastynacji słów kilka

Jestem absolwentką studiów prawniczych na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Na swojej uczelni od stycznia 2020 do grudnia 2021 r. pełniłam funkcję Przewodniczącej Samorządu Studenckiego. Obecnie działam w ogólnopolskich strukturach samorządowych – jestem ambasadorką wsparcia psychicznego w ramach projektu Strefa Komfortu PSRP, prowadzonego od 2020 roku, a także członkinią Rady Studentów Rzeczypospolitej Polskiej oraz Sekretarzem Forum Uniwersytetów Polskich. Od ponad czterech lat samorządność studencka wypełnia moją codzienność i bez wątpienia angażowanie się w sprawy społeczności akademickiej sprawia mi największą radość.

,,Jeszcze tylko posprzątam pustynię i mogę się iść uczyć” – z pewnością nie raz użyliście takiego bądź podobnego określenia podczas sesji. W tym czasie studenci nadrabiają wszystkie zaległości, byle nie zaczynać się uczyć. Nie każdy jednak wie, że to zjawisko ma swoją nazwę: prokrastynacja.

Zgodnie z definicją ze słownika języka polskiego, prokrastynacja oznacza odwlekanie, odkładanie na potem; zwlekanie.[1] Prokrastynacją jest więc odkładanie działania w czasie, co sprawia, że liczba zadań, którymi musimy się zająć narasta. Wśród autorów zajmujących się zjawiskiem prokrastynacji można znaleźć różne, aczkolwiek skupiające się wokół tego samego założenia, definicje.[2]

Ludzie często mylą prokrastynację z lenistwem. Trzeba jednak pamiętać, że te zjawiska są w istocie czymś zupełnie innym.

Prokrastynator odwleka wykonanie zadań nie dlatego, że nie chce mu się nimi zająć, lecz dlatego, że budzą w nim pewnego rodzaju strach i poczucie, że będą to zadania trudne. W czasie, który powinien przeznaczyć na wykonanie tych czynności zajmuje się czymś innym, zazwyczaj łatwiejszym bądź przyjemniejszym. Prokrastynator ma świadomość, że powinien przeznaczyć swój czas i energię na wykonanie odkładanego zadania i z tego powodu nie jest w stanie zrelaksować się do momentu, kiedy nie rozpocznie wymaganej pracy. Prokrastynacja często wiąże się z poczuciem winy.[3][4]

Co więcej, dla osób odkładających rzeczy na później charakterystyczne jest, że gdy nadejdzie moment, w którym nie mogą dalej odwlekać wykonania danego zadania, zbierają wszystkie siły, pracując nierzadko długimi godzinami, aby nadrobić wszelkie zaległości.[5]

Prokrastynacja jest obecnie zaliczana do jednego z najczęstszych problemów w społeczeństwie  – dotyka około 15-20% osób i może dotyczyć każdego. Grupą społeczną, w której znaleźć można największą liczbę prokrastynatorów są uczniowie i studenci. Uważa się, że prokrastynacja jest jednym z powodów nie osiągania zadowalających wyników w nauce. Statystycznie uznaje się ponadto, że większość prokrastynatorów to ludzie młodzi – im człowiek starszy, tym ma większą samoświadomość i mniejszą potrzebę odkładania rzeczy na później.[6][7]

 Przyczyn prokrastynacji może być wiele – ogromne znaczenie mają tu wszelkiego rodzaju elektronika oraz Internet. Korzystanie ze smartfonów, tabletów, konsoli itp. skutkuje natychmiastową gratyfikacją, co z kolei może sprawić, że rozpraszając się podczas wykonywania danego zadania, zaglądając choćby na chwilę na social media, nie możemy powrócić do swoich obowiązków przez dłuższy czas.

Niejednokrotnie na prokrastynację wpływa osobowość człowieka – ludzie, którzy mają skłonności do zamartwiania się, wyolbrzymiania problemów mogą odwlekać wykonywanie zadań z tego powodu, że uważają je za nieprzyjemne bądź trudne.

Sprzyjać wystąpieniu zjawiska prokrastynacji może także charakter samego zadania, którego musimy się podjąć. Jeżeli dane zadanie odbieramy jako trudne, czasochłonne, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że jego wykonanie będziemy odwlekać w czasie.[8]

Naukowcy z Laboratorium Neuronauki Emocji, działającym w poznańskiej filii Uniwersytetu SWPS, podczas prowadzonych badań zauważyli, że osoby prokrastynujące mają problemy z niektórymi czynnościami poznawczymi, jak np. kontrolą uwagi. Badania wykazały, że prokrastynacja jest związana z problemem utrzymania uwagi na danym zadaniu, a także z osłabioną reakcją prokrastynatora na popełniane błędy.[9]

Co zrobić, żeby przestać prokrastynować? Trzeba nad sobą pracować! Psycholog Piotr Modzelewski przedstawił 21 sposób na odwlekanie wykonywania zadań w czasie.[10] Ja jednak, nie chcąc, aby rozpoczęcie pracy nad sobą wydało się zbyt trudne (i zostało odłożone na później) przedstawię kilka z nich, od których w mojej ocenie powinniśmy zacząć.

  1. Bądź świadomy

Kluczem do sukcesu jest zdać sobie sprawę z tego, że prokrastynujemy. Wiesz już, czym charakteryzuje się to zjawisko – zaobserwuj, kiedy odkładasz wykonanie zadań na później.

  • Zrób rachunek zysków i strat

Wiesz już, że zjawisko prokrastynacji Cię dotyczy. Kolejnym krokiem niech będzie stworzenie listy strat wynikających z odwlekania zadań oraz zysków z terminowego podjęcia działań. Wracaj do listy za każdym razem, kiedy masz problem rozpocząć pracę – będzie Cię ona motywować.

  • Nie przekładaj zadań na następny dzień

Pamiętaj, że każdorazowo stwierdzenie ,,zacznę od jutra” bądź ,,zrobię to jutro” działa na Twoją niekorzyść. Przez moment poczujesz ulgę z tego, że zaplanowałeś moment podjęcia działań i wyobrazisz sobie, że następnego dnia podejmiesz się danego zadania bez problemu. Istnieje jednak duże prawdopodobieństwo, że taka sytuacja powtórzy się przez parę kolejnych dni – to błędne koło, w które nie można wpaść.

  • Ogranicz bodźce rozpraszające

Zdefiniuj najbardziej rozpraszające rzeczy bądź czynności, które zazwyczaj odrywają Cię od wykonywania zadań. Zastanów się, w jaki sposób możesz ograniczyć ich oddziaływanie – może być to wyłączenie telefonu, zamknięcie Facebooka, wyłączenie muzyki bądź całkowite odłączenie na jakiś czas dostępu do sieci.

  • Wybacz sobie prokrastynację

Pamiętaj, że praca nad zaprzestaniem prokrastynowania jest procesem i wymaga cierpliwości oraz czasu. Daj sobie prawo do popełniania błędów – nie od razu odniesiesz pełny sukces. Zaakceptuj to i nie poddawaj się w dążeniu do celu![11]

Nie ze wszystkimi trudnościami w życiu jesteśmy w stanie poradzić sobie sami. Pamiętaj, że warto prosić o pomoc. Dr hab. Jarosław Michałowski podkreśla, że z prokrastynacją można poradzić sobie poprzez poddanie się terapii, która koncentruje się m.in. na podkreślaniu sukcesów, co z kolei zmniejsza lęk przed porażką – a to istotne przy zmniejszaniu prokrastynacji. Dodatkowo Profesor wskazuje, że z badań nad efektami terapii prokrastynacji wynika, że najbardziej skuteczne w tej materii są techniki stosowane w psychoterapii poznawczo-behawioralnej.[12]


[1] https://sjp.pl/prokrastynacja

[2] Zob. https://psychoterapiacotam.pl/prokrastynacja/

[3] Ibidem

[4] Zob. https://mycompanypolska.pl/artykul/jak-sobie-radzic-z-prokrastynacja/6417

[5] Zob. https://psychoterapiacotam.pl/prokrastynacja/

[6] Zob. https://psychoterapiacotam.pl/prokrastynacja/

[7] Zob. https://paulinagaworska.pl/jak-poradzic-sobie-z-prokrastynacja/

[8] Zob. https://psychoterapiacotam.pl/prokrastynacja/

[9] Zob. https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C94058%2Cpsycholog-podkreslanie-sukcesow-zamiast-porazek-moze-wplywac-na-zmniejszenie?fbclid=IwAR1F5vOGtAe9DaxejbBAOAi81o_5RSvQwzBrEx5oyo7vnIZL6Hn8mE3hKVE

[10] https://web.swps.pl/strefa-psyche/blog/18076-21-rad-na-odwlekanie-jak-skutecznie-zabrac-sie-do-pracy?dt=1667114012900

[11] Zob. https://web.swps.pl/strefa-psyche/blog/18076-21-rad-na-odwlekanie-jak-skutecznie-zabrac-sie-do-pracy?dt=1667114012900

[12] Zob. https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C94058%2Cpsycholog-podkreslanie-sukcesow-zamiast-porazek-moze-wplywac-na-zmniejszenie?fbclid=IwAR1F5vOGtAe9DaxejbBAOAi81o_5RSvQwzBrEx5oyo7vnIZL6Hn8mE3hKVE

Skip to content